Oda do młodości

Staszicowa oda do młodości

Staszicową odą do młodości nazywa się końcowy fragment pierwszej rozprawy o geologii ziem polskich, którą Staszic przedstawił na publicznym posiedzeniu Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie 13 grudnia 1805 roku (pierwodruk: S. Staszic, O ziemiorództwie gór dawniej Sarmacji, a później Polski, Warszawa 1806). Nazwę nadał historyk literatury Stanisław Pigoń w artykule ogłoszonym w 1951 roku w czasopiśmie "Życie i Myśl" (nr 5-6). W 1926 roku terminu Staszicowa oda do młodości użył Ludwik Kamykowski, ale odnosił go do innego dzieła Staszica (zob. "Głos Lubelski", 1926, nr 17). W swoim tekście Staszic nakreślił alternatywną, dla walki zbrojnej, drogę rozwoju społeczeństwa polskiego w warunkach niewoli. Położył przy tym akcent na "pracę, naukę i cnotę". Zakończył słynnym później hasłem: "Paść może i naród wielki, zniszczeć nie może - tylko nikczemny!"